Η πεδιάδα της Κόνιτσας και η ευρύτερη περιοχή της, στα βόρεια σύνορα του σύγχρονου ελληνικού κράτους, αποτελεί ένα σημαντικό γεωπολιτικό σταυροδρόμι με ίχνη κατοίκισης ήδη από τους προϊστορικούς χρόνους. Οι κοιλάδες του Αώου και των παραποτάμων του παρέχουν άμεσες προσβάσεις τόσο στις υπόλοιπες περιοχές της Ηπείρου, όσο και στις περιοχές της Μακεδονίας. Στη βορειοδυτική άκρη της πεδιάδας της Κόνιτσας, πάνω στη σύγχρονη ελληνοαλβανική μεθόριο, βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους ιστορικά οικισμούς της περιοχής. Η Μολυβδοσκέπαστη, σκαρφαλωμένη στην πλαγιά του όρους Νεμέρτσικα (Μερόπη), και κοντά στη συμβολή των ποταμών Αώου και Σαρανταπόρου, είναι γνωστή από τις ιστορικές πηγές αλλά και γιατί στο χωριό σώζονται μερικά από τα σημαντικότερα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της Ηπείρου.

 

Το σημερινό όνομά της προέρχεται από τη γειτονική, περίφημη μονή της Παναγίας Μολυβδοσκέπαστης. Με το παλαιότερο όνομα, Διπαλίτσα, ο οικισμός συναντάται ήδη στα 1298, όταν αναφέρεται ως κέντρο της αρχιεπισκοπής Πωγωνιανής, η οποία είχε ως έδρα το ναό των Αγίων Αποστόλων. Την εποχή αυτή η αρχιεπισκοπή κατέχει την 25η θέση στην λεγόμενη «Έκθεση» (κατάλογο επισκοπών) του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Γ' Παλαιολόγου, ενώ αργότερα, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, αναφέρεται στους καταλόγους των εξαρτημένων από το Οικουμενικό Πατριαρχείων αρχιεπισκοπών.

 

Στη διάρκεια της τουρκοκρατίας ο οικισμός πρέπει να γνωρίζει άνθηση και ιδιαίτερα κατά τον 16ο και 17ο αιώνα, περίοδο κατά την οποία ανεγείρονται και διακοσμούνται αρκετά εκκλησιαστικά μνημεία στην περιοχή, ενώ η αρχιεπισκοπή, με έδρα πλέον τη μονή της Κοίμησης της Θεοτόκου, αναφέρεται τρίτη στον κατάλογο του Πατριαρχείου. Η ανάπτυξη ωστόσο διακόπηκε γύρω στα 1770 μετά την καταστροφή του οικισμού από επιδρομές άτακτων παραστρατιωτικών ομάδων Τουρκαλβανών. Αναφέρεται ότι οι περισσότεροι από τους κατοίκους του οικισμού διώχτηκαν και πολλοί κατέφυγαν σε μακρινές περιοχές, ακόμα και στις ακμάζουσες Παραδουνάβιες Ηγεμονίες. Η έδρα της αρχιεπισκοπής μεταφέρθηκε αρχικά στο γειτονικό χωριό Κακόλακκος και αργότερα στη Πωγωνιανή, ενώ ο αρχιεπίσκοπος διέμενε πλέον στα μετόχια της μονής στο Βουκουρέστι, περιοχή στην οποία είχαν εγκατασταθεί και αναπτύξει σημαντική οικονομική δραστηριότητα κάτοικοι από την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου και ειδικότερα από τη Διπαλίτσα. Τον 19ο αιώνα, η αρχιεπισκοπή με πατριαρχικό σιγίλιο διαλύθηκε και ενώθηκε με την τότε μητρόπολη Κορυτσάς και Βελλάς.

 


Τα κείμενα της ενότητας των Μνημείων Μολυβδοσκεπάστου είναι μία ευγενής προσφορά της αρχαιολόγου κας Παπαδοπούλου Βαρβάρας, Διευθύντριας της 8ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων με έδρα τα Ιωάννινα.

ΠΗΓΗ: ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΜΟΛΥΒΔΟΣΚΕΠΑΣΤΟΥ.

ΕΚΔΟΣΗ: Πολιτιστικός Σύλλογος Μολυβδοσκεπάστου, 2006.

ΚΕΙΜΕΝΑ: Παπαδοπούλου Βαρβάρα, Καραμπερίδη Αργυρώ.

Copyright © 2011 - 2015

Code & Design: